มือชา ชามือ

  ตื่นมาตอนเช้า มือชาจนหยิบอะไรไม่ได้" ฝันร้ายของคุณแม่ตั้งครรภ์ที่ความจริงมีคำตอบ "คุณหมอคะ ช่วงนี้ตั้งครรภ์ได้ 7 เดือนแล้ว ทำไมตอนเช้า ๆ ตื่นมามือชานิ้วล็อกไปหมดเลยคะ? บางคืนชาจนสะดุ้งตื่น ต้องสะบัดมืออยู่เป็นพักใหญ่ถึงจะดีขึ้น แบบนี้อันตรายกับลูกไหมคะ?" นี่คือคำถามยอดฮิตที่คุณแม่ตั้งครรภ์มักจะปรึกษาหมอในห้องตรวจครับ หลายคนกังวลว่าตัวเองเป็นโรคอัมพฤกษ์หรือเปล่า หรือขาดแคลเซียมรุนแรงไหม แต่ความจริงแล้วอาการนี้มีชื่อเรียกทางการแพทย์ว่า  "กลุ่มอาการเส้นประสาทที่ข้อมือถูกกดทับ"  หรือที่เราคุ้นหูกันว่า  พังผืดทับเส้นประสาท  นั่นเองครับ ทำไมท้องแล้วถึง "มือชา" มากขึ้น? สาเหตุหลักไม่ได้มาจากกระดูกผิดรูปครับ แต่มาจาก  "การบวม"  ของร่างกายคุณแม่เอง ปริมาณน้ำในร่างกายเพิ่มขึ้น:  เมื่อตั้งครรภ์ ร่างกายจะมีการสร้างเลือดและสารเหลวเพิ่มขึ้นเกือบ 50% เพื่อเลี้ยงลูกน้อย สารเหลวเหล่านี้มักจะไปสะสมตามเนื้อเยื่อต่าง ๆ ทำให้คุณแม่มีอาการเท้าบวม และ "ข้อมือ" ก็บวมด้วยครับ ช่องแคบที่ข้อมือ (Carpal Tunnel):  ที่ข้อมือของคนเราจะมีช่องเล็ก ๆ ซึ่งเป็นทางผ...

  มือชา นิ้วล็อค ตื่นมากลางดึกต้องสะบัดมือ..." สัญญาณเตือนพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ เรื่องใกล้ตัวของคนใช้มือหนัก! "หมอครับ ช่วงนี้ตื่นมากลางดึกเพราะมือมันชาหนึบไปหมด บางทีขับมอเตอร์ไซค์หรือถือสายโทรศัพท์นานๆ ก็ชาจนไม่มีแรง สังเกตดูนิ้วโป้ง นิ้วชี้ นิ้วกลาง จะชาเด่นที่สุด แบบนี้เป็นอัมพฤกษ์หรือเปล่าครับ?" คำถามจากคุณวิชัย (นามสมมติ) ชายวัย 45 ปี ที่ทำงานหน้าคอมพิวเตอร์และชอบทำสวนเป็นงานอดิเรก อาการที่คุณวิชัยเป็นไม่ใช่สัญญาณอัมพฤกษ์ครับ แต่คือโรค  "พังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ" (Carpal Tunnel Syndrome)  ซึ่งเป็นโรคยอดฮิตของคนวัยทำงานและผู้สูงอายุที่ใช้ข้อมือต่อเนื่องมาเป็นเวลานาน โรคนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร? (Pathogenesis) ข้อมือของเรามีช่องเล็กๆ ที่เป็นทางผ่านของเส้นประสาทมัธยันต์ (Median Nerve) และเส้นเอ็นต่างๆ เมื่อเราใช้งานข้อมือในท่าเดิมซ้ำๆ หรือมีการหักงอข้อมือนานๆ พังผืดบริเวณข้อมือจะหนาตัวขึ้นจนไป "เบียด" เส้นประสาท เหมือนอุโมงค์ที่แคบลงเรื่อยๆ จนไปกดทับเส้นประสาทที่อยู่ข้างใน ทำให้เกิดอาการชาและปวดนั่นเองครับ อาการแบบไหนที่ใช่ "พังผืดทับเ...

  "ปวดมือ ชามือ... สรุปต้องแก้ที่ 'มือ' หรือต้องแก้ที่ 'คอ' กันแน่? ระวังรักษาผิดที่เสียเวลาฟรี!" "คุณหมอครับ ผมชามือมาเป็นเดือน นวดข้อมือจนระบมไปหมดก็ไม่หาย เพื่อนบอกว่าอาจจะเป็นที่คอ สรุปผมต้องรักษาตรงไหนครับ?" นี่คือคำถามคลาสสิกที่ผมเจอบ่อยมากในห้องตรวจครับ หลายคนเสียเวลาและเสียเงินไปกับการนวดหรือแปะพลาสเตอร์ที่ข้อมือ ทั้งที่ต้นเหตุจริงๆ อยู่ที่ "กระดูกคอ" ในขณะที่บางคนไปดึงคอแทบตาย แต่อาการชามือก็ไม่ดีขึ้น เพราะพังผืดมันรัดอยู่ที่ข้อมือจริงๆ วันนี้ผมจะมาช่วยแยกแยะให้ชัดครับว่า อาการ "ชา" เหมือนกัน แต่ต้นตอต่างกัน เขาสังเกตกันตรงไหน? อธิบายความจริง: ชาเหมือนกัน... แต่สายไฟคนละจุด เปรียบเทียบง่ายๆ เหมือน "สายไฟในบ้าน" ครับ พังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ: เหมือนสายไฟโดนประตูหนีบที่ "ปลายทาง" (ข้อมือ) กระดูกคอทับเส้นประสาท: เหมือนตัวเบรกเกอร์หรือสายไฟหลักที่ "ต้นทาง" (ลำคอ) มีปัญหา ไม่ว่าปัญหาจะเกิดที่ต้นทางหรือปลายทาง ผลลัพธ์คือ "ไฟตก" หรือ "ชา" ที่มือเหมือนกันเป๊ะ แต่จุดสังเกตมั...

  ตื่นมานิ้วแข็ง กำมือไม่ได้ เหมือนมีไฟช๊อตที่ข้อมือ... สัญญาณเตือนที่ไม่ควรปล่อยไว้จนมือลีบ" "คุณหมอคะ ช่วยด้วยค่ะ ตื่นเช้ามามือบวมเป่งทั้งสองข้างเลย กำมือไม่ได้เลยค่ะคุณหมอ มันฝืดไปหมด" เสียงสั่นๆ ของพี่นวล (นามสมมติ) หญิงวัย 49 ปี เล่าให้ผมฟังด้วยแววตากังวล "แถมตอนกลางคืนหนูไม่ได้นอนเลยค่ะ มันปวดตุบๆ ที่ข้อมือ บางทีเหมือนมีไฟช๊อตแปร๊บขึ้นมาจนสะดุ้งตื่น ต้องลุกมานวดมือเป็นชั่วโมงกว่าจะพอกำมือได้ เป็นแบบนี้มา 5 เดือนแล้วค่ะหมอ หนูจะเป็นอัมพฤกษ์ที่มือไหมคะ?" คำถามของพี่นวลคือภาพสะท้อนของความทรมานที่หลายคนกำลังเจอครับ อาการ "ปวดข้อมือ นิ้วแข็ง และไฟช๊อต" ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ และไม่ใช่แค่เรื่องของความเสื่อมตามวัยธรรมดา แต่มันมีสาเหตุที่ซ่อนอยู่ครับ อธิบายความจริง: ทำไมมือถึง "ไฟช๊อต" และ "กำไม่ได้"? ลองจินตนาการว่าข้อมือของเราเหมือน "อุโมงค์เล็กๆ" ครับ ในอุโมงค์นี้มีทั้งเส้นเอ็นที่ใช้ขยับนิ้ว และมี "เส้นประสาทหลัก" (เส้นประสาทมีเดียน) วิ่งผ่านเพื่อไปเลี้ยงความรู้สึกที่นิ้วโป้ง นิ้วชี้ นิ้วกลาง และครึ่งหนึ่งของนิ้วนาง...

  มือชาแบบไหนต้องระวัง? “มือชา” ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ ที่แค่สะบัดก็หาย เพราะบางครั้งมันคือสัญญาณเตือนจากเส้นประสาทที่กำลังถูกบีบอัดจนขาดเลือด! “คุณหมอครับ ผมตื่นมาตอนเช้าแล้วมือมันชาไปหมดเลย ต้องคอยสะบัดมือแรงๆ ถึงจะดีขึ้น บางทีขับรถมอเตอร์ไซค์ไปนิดเดียวก็ชาจนกำเบรกไม่อยู่ แฟนผมบอกว่ากลัวจะเป็นอัมพฤกษ์ ผมกังวลมากครับ” นี่คือคำบอกเล่าของ "พี่สมชาย" (นามสมมติ) วัย 45 ปี อาชีพพนักงานส่งของที่ต้องใช้มือบิดคันเร่งรถทั้งวัน พี่สมชายเล่าด้วยแววตากังวล เพราะกลัวว่าอาการชาเล็กๆ น้อยๆ นี้จะกลายเป็นเรื่องใหญ่ที่ทำให้เขาทำงานเลี้ยงครอบครัวไม่ได้ หลายคนพอมีอาการ "มือชา" มักจะคิดไปไกลถึงโรคเส้นเลือดในสมอง หรือบางคนก็คิดว่าแค่เลือดลมเดินไม่สะดวก แต่ความจริงแล้ว สาเหตุอันดับหนึ่งของอาการมือชาที่ผมเจอในห้องตรวจบ่อยที่สุด ไม่ใช่โรคสมองครับ แต่เป็นเรื่องของ "เส้นประสาทที่ข้อมือถูกกดทับ" อาการมือชาคืออะไร? ทำไมถึงเกิดขึ้นได้? ลองจินตนาการว่าเส้นประสาทของเราเหมือน "สายไฟ" ที่ส่งสัญญาณความรู้สึกจากมือไปที่สมอง และส่งคำสั่งจากสมองมาให้มือขยับ ถ้าสายไฟเส้นนี้ถูกของหนักๆ ทับ...

​ ตื่นมาแล้วมือชา? ขับรถแล้วแขนไม่มีแรง? หรือแค่นั่งทำงานนาน ๆ ก็รู้สึกเหมือนมีไฟฟ้าช็อตที่ปลายนิ้ว? ถ้าคุณกำลังเจอกับอาการเหล่านี้ อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นเรื่องปกติของความเมื่อยล้า เพราะ “อาการชา” คือภาษาที่เส้นประสาทกำลังตะโกนบอกคุณว่า “ฉันกำลังแย่แล้ว!” และถ้าปล่อยไว้นาน จากแค่ชาอาจกลายเป็นกล้ามเนื้อลีบ หรือแขนอ่อนแรงถาวรได้ครับ เรื่องเล่าจากห้องตรวจ: “แค่ชา เดี๋ยวก็หาย... จริงหรือ?” วันก่อนหมอได้ตรวจคนไข้ท่านหนึ่ง ชื่อ “คุณดา” อายุ 45 ปี เป็นพนักงานบัญชีที่ขยันมาก คุณดาเดินเข้ามาด้วยท่าทางกังวล พร้อมประคองแขนขวาไว้ “หมอคะ ตอนแรกมันก็แค่ชาๆ ปลายมือนิดหน่อยตอนตื่นนอนค่ะ ดาคิดว่านอนทับแขนธรรมดา ก็สะบัดๆ แล้วไปทำงานต่อ เป็นแบบนี้มาเกือบปี แต่เมื่อเช้านี้ ดาถือแก้วกาแฟอยู่ดีๆ มือมันก็ไม่มีแรง แก้วหลุดมือแตกกระจายเลยค่ะ ดากลัวจะเป็นอัมพฤกษ์” จากการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด หมอพบว่าคุณดาไม่ได้เป็นอัมพฤกษ์ครับ แต่เป็นโรค “พังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ” ที่ถูกละเลยมานานจนเส้นประสาทเริ่มเสียหายรุนแรง ความจริงที่หมออยากบอก:  อาการชา ไม่ใช่แค่เรื่องของการไหลเวียนเลือดไม่ดีอย่างที่หลา...

  พังผืดทับเส้นที่ข้อมือ: ฉีดยาแล้ว "หายขาด" หรือแค่ "ยื้อเวลา" ผ่าตัด? "หมอครับ ผมกลัวมีดหมอ ถ้าฉีดยาเข้าไปแล้ว มันจะหายไปเลยไหม? หรืออีกไม่กี่เดือนผมก็ต้องกลับมาให้หมอผ่าอยู่ดี?" นี่คือคำถามที่ "คุณลุงสมศักดิ์" วัย 60 ปี ถามผมด้วยแววตาที่มีความหวังแกมกังวล แกมีอาการชามือจนตื่นกลางดึกมาสะบัดข้อมือทุกคืน ทรมานจนนอนไม่พอ แต่พอพูดเรื่องผ่าตัด แกก็ส่ายหน้าหนีทันที คำถามนี้เป็น "คำถามโลกแตก" สำหรับคนเป็นโรคพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ (Carpal Tunnel Syndrome) เลยครับ หลายคนมองว่าการฉีดยาคือ "ทางรอด" แต่บางคนก็มองว่ามันเป็นแค่การ "เลี้ยงไข้" วันนี้หมอเก่งจะพามาไขความจริงแบบเจาะลึกครับว่า ยาหนึ่งเข็มที่ฉีดเข้าไป มันทำอะไรกับข้อมือเรา และ ใครบ้างที่มีสิทธิ์หายขาด โดยไม่ต้องพึ่งมีดหมอ? เรื่องเล่าจากห้องตรวจ: ป้าจู... ผู้ไม่อยากผ่าตัด ป้าจู แม่ค้าขายข้าวแกง มาหาหมอเมื่อปีก่อนด้วยอาการมือชาจนจับทัพพีแทบไม่ได้ หมอตรวจแล้วพบว่าเป็นพังผืดทับเส้นประสาทระยะปานกลาง ป้าจูขอร้องให้ฉีดยาก่อน เพราะ "ร้านหยุดไม่ได้ ลูกค้ากำลังติด...

  ชาปลายนิ้วมือ... เป็นที่ "คอ" หรือ "ข้อมือ" กันแน่? วิธีแยกโรคให้ชัวร์ก่อนรักษาผิดจุด "หมอคะ หนูไปดึงคอมาเป็นเดือน อาการชาที่มือไม่หายสักที แถมปวดระบมไปหมด สรุปหนูเป็นกระดูกคอเสื่อมจริงหรือเปล่า?" คำถามนี้มาจาก "คุณนิด" (นามสมมติ) สาวบัญชีวัย 45 ปี ที่หอบหิ้วความเจ็บปวดและฟิล์มเอกซเรย์ปึกใหญ่มาหาหมอ เธอเล่าว่าเริ่มจากมีอาการชาที่นิ้วโป้งกับนิ้วชี้ ไปหาหมอนวดก็บอกว่า "เส้นประธานที่คอจม" เลยไปเน้นนวดคอ ดึงคอ จนระบม แต่ไหงอาการชาที่มือกลับรุนแรงขึ้น แถมตื่นมากลางดึกเพราะมือชาจนขยับไม่ได้? หมอได้ฟังปุ๊บ ก็เอะใจปั๊บ... ลองให้คุณนิดทำท่างอข้อมือค้างไว้ 1 นาที (Phalen's test) ปรากฏว่าเธอร้องจ๊าก เพราะมันชาจี๊ดไปที่ปลายนิ้วทันที ความจริงก็คือ... คุณนิดไม่ได้ป่วยที่คอครับ แต่เป็น "พังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ" ต่างหาก เรื่องนี้เป็นความเข้าใจผิดระดับชาติครับ เพราะอาการ "ชา" เหมือนกัน แต่ "ต้นตอ" คนละทิศคนละทาง ถ้ารักษาผิดจุด ก็เหมือนเกาไม่ถูกที่คัน เกาจนเลือดซิบก็ไม่หาย วันนี้หมอเก่งจะมาสอนวิธีแยก 2 โรคนี้แบบง่...

  "หมอคะ ตอนนี้ท้องได้ 7 เดือน มือชาจนกำไม่ได้เลยค่ะ ปวดร้าวขึ้นแขนจนนอนไม่หลับ แต่ไม่กล้ากินยาเลย กลัวยาไปถึงลูกในท้อง... แม่ต้องทนจนคลอดเลยไหมคะ?" เสียงสั่นเครือของคุณแม่ท่านหนึ่งที่เดินประคองท้องเข้ามาในห้องตรวจ พร้อมกับสามีที่ดูเป็นกังวลไม่แพ้กัน เธอบอกว่าทุกคืนต้องตื่นมานั่งร้องไห้ เพราะมือมันปวดชาเหมือนมีมดไต่เป็นร้อยตัว จะบีบนวดก็ไม่หาย จะหยิบยากินก็กลัวลูกจะเป็นอันตราย หมออยากบอกคุณแม่ทุกท่านที่กำลังอ่านอยู่ตรงนี้ว่า... "ไม่ต้องทนครับ" อาการมือชาในคนท้อง เป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ แต่ความเจ็บปวดทรมาน ไม่ใช่สิ่งที่แม่ต้องแบกรับไว้คนเดียว เรามีวิธีรักษาที่ปลอดภัยต่อเจ้าตัวเล็กแน่นอนครับ วันนี้หมอเก่งจะมาไขข้อข้องใจเรื่อง "มือชาในคนท้อง" ว่าเกิดจากอะไร และจะดูแลตัวเองอย่างไรให้แม่หายเจ็บและลูกปลอดภัยครับ ความจริงที่ (แม่ท้อง) ต้องรู้: ทำไมท้องแล้วต้องมือชา? อาการนี้ทางการแพทย์เรียกว่า Pregnancy-related Carpal Tunnel Syndrome พบได้บ่อยมากถึง 30-50% ของคุณแม่ตั้งครรภ์ โดยเฉพาะในช่วงไตรมาสสุดท้าย (เดือนที่ 7-9) ครับ สาเหตุหลักมาจาก "น้ำ" ...

  "หมอคะ... ช่วงนี้ตื่นมากลางดึกเพราะมือมันชาไปหมด ต้องลุกมาสะบัดๆ ถึงจะนอนต่อได้ เป็นโรคหัวใจหรือเปล่าคะ?" คำถามนี้ผมเจอบ่อยมากครับ โดยเฉพาะในกลุ่มคนทำงานออฟฟิศ แม่บ้าน หรือแม้แต่คุณแม่ตั้งครรภ์ หลายคนตกใจตื่นกลางดึกเพราะความรู้สึกหนาๆ ชาๆ ที่มือ เหมือนเลือดไม่เดิน บางคนกลัวว่าเป็นอัมพฤกษ์ หรือโรคหัวใจ แต่ความจริงแล้ว 90% ของคนที่ "ชาจนตื่น" มักไม่ได้เป็นโรคร้ายแรงขนาดนั้นครับ แต่มันคือสัญญาณเตือนที่ชัดเจนที่สุดของโรค "พังผืดกดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ (Carpal Tunnel Syndrome)" วันนี้หมอเก่งจะพามาสำรวจ "อุโมงค์ข้อมือ" ของเรากันครับ ว่าทำไมมันถึงทำให้เรานอนไม่หลับ และถ้าปล่อยไว้... จะเกิดอะไรขึ้น? ความจริงที่ (คนไข้) ต้องรู้: ทำไมต้องชาตอนกลางคืน? หมออยากให้ลองจินตนาการว่า ข้อมือของเรามี "อุโมงค์เล็กๆ" อยู่ด้านฝ่ามือ (Carpal Tunnel) ในอุโมงค์นี้มีของอยู่ 2 อย่าง คือ เส้นเอ็น (สำหรับงอนิ้ว) มี 9 เส้น เส้นประสาทมีเดียน (Median Nerve) มี 1 เส้น ปกติพวกมันก็อยู่กันอย่างมีความสุขครับ แต่พอเราใช้งานมือหนักๆ พิมพ์งานทั้งวัน หรือมีการอักเสบ ...

  คนท้องมือชา คลอดแล้วจะหายเองไหม? หรือต้องรักษาเหมือนคนทั่วไป? "หมอคะ ตอนท้องก็ว่าแย่แล้ว มือบวมชาจนหยิบจับอะไรไม่ถนัด นึกว่าพอคลอดน้องออกมาปุ๊บ อาการจะหายปั๊บ... แต่นี่ผ่านไป 2 เดือนแล้ว ทำไมมือยังชาอยู่เลยคะ ยิ่งตอนอุ้มลูกให้นมนะ น้ำตาจะไหล จะกินยาก็กลัวส่งผ่านน้ำนมไปถึงลูก แม่ควรทำยังไงดีคะ?" คุณแม่ "ออย" (นามสมมติ) คุณแม่ลูกอ่อนวัย 32 ปี อุ้มลูกน้อยเข้ามาในห้องตรวจด้วยสีหน้ากังวลใจ มือข้างหนึ่งประคองลูก แต่อีกข้างหนึ่งต้องคอยสะบัดอยู่ตลอดเวลา เพราะความรู้สึกหนาๆ ชาๆ ที่นิ้วโป้งกับนิ้วชี้มันรบกวนความสุขในการเลี้ยงลูกเหลือเกิน เชื่อไหมครับว่า นี่คือปัญหาโลกแตกที่คุณแม่หลังคลอดเกือบ 50% ต้องเจอ! ช่วงเวลาที่ควรจะมีความสุขที่สุดกับการโอบกอดเจ้าตัวเล็ก กลับกลายเป็นช่วงเวลาที่ทรมานจากอาการปวดข้อมือและมือชา หลายคนมีความเชื่อว่า "เดี๋ยวมันก็หายเอง" แต่พอมันไม่หาย แถมยังเป็นหนักขึ้น ความกังวลก็เริ่มก่อตัว วันนี้หมอจะพาคุณแม่ทุกท่านมาไขข้อข้องใจครับว่า ตกลงแล้วอาการมือชาฉบับคุณแม่นั้น แตกต่างจากคนทั่วไปไหม และจะจัดการอย่างไรให้ปลอดภัยทั้งกับแม่และลูกครับ ทำไมคนท...