ปวดข้อนิ้ว แถมชามือ... หรือจะเป็นสัญญาณเตือนจากรูมาตอยด์?"

 

ปวดข้อนิ้ว แถมชามือ... หรือจะเป็นสัญญาณเตือนจากรูมาตอยด์?"

หลายคนอาจจะคิดว่าอาการปวดข้อเป็นเรื่องของความเสื่อมตามวัย แต่ถ้าวันหนึ่งคุณเริ่มรู้สึกว่านิ้วมือมันตึงๆ ขยับยากในตอนเช้า แถมยังมีอาการชาแปล็บๆ ลามไปที่ปลายนิ้วด้วย อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่การพักผ่อนน้อย แต่อาจเป็นสัญญาณของโรคที่ต้องการการดูแลอย่างใกล้ชิดครับ

ลองจินตนาการถึง คุณรัตนา อายุ 42 ปี พนักงานบัญชีที่ต้องใช้มือพิมพ์งานทั้งวัน เธอเริ่มสังเกตว่าช่วงเช้าหลังตื่นนอน นิ้วมือจะแข็งทื่อเหมือนถูกล็อคไว้ ต้องแช่น้ำอุ่นหรือขยับอยู่นานกว่าจะดีขึ้น ต่อมาไม่นานเธอก็เริ่มมีอาการชาที่ปลายนิ้วโป้ง นิ้วชี้ และนิ้วกลางร่วมด้วย ตอนแรกคุณรัตนาก็คิดว่าเป็นแค่พังผืดทับเส้นประสาทจากการทำงาน แต่พอไปตรวจอย่างละเอียดกลับพบว่า สาเหตุที่แท้จริงมาจากโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ที่เธอกำลังเป็นอยู่ครับ

---

เมื่อข้ออักเสบมาเจอกับเส้นประสาท

ทำไมโรคข้อที่ชื่อว่า โรครูมาตอยด์ (Rheumatoid Arthritis) ถึงทำให้เรา ชามือ ได้?

ผมอยากให้ลองเปรียบเทียบดูครับว่า บริเวณข้อมือของเราจะมีช่องแคบๆ ช่องหนึ่งที่เหมือนกับ "อุโมงค์" ซึ่งเป็นทางผ่านของเส้นประสาทและเอ็นต่างๆ ที่ไปเลี้ยงนิ้วมือ ในภาวะปกติอุโมงค์นี้จะมีพื้นที่พอดีตัว แต่พอเราเป็นรูมาตอยด์ ร่างกายจะเกิดการอักเสบภายในข้อและเนื้อเยื่อรอบๆ ทำให้เยื่อหุ้มข้อบวมขึ้น

เมื่อเนื้อเยื่อบวมเป่งเหมือนฟองน้ำที่อมน้ำไว้เต็มที่ มันก็จะไปเบียดพื้นที่ในอุโมงค์ข้อมือ ผลที่ตามมาคือ "เส้นประสาทถูกกดทับ" เปรียบเหมือนสายไฟที่ถูกของหนักทับไว้ สัญญาณประสาทจึงส่งไปไม่ถึงปลายทาง กลายเป็นความรู้สึกชา ยิบๆ หรือปวดแสบปวดร้อนที่มือนั่นเองครับ

---

รู้จักโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ให้มากขึ้น

โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ (Rheumatoid Arthritis) คือโรคที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำงานผิดปกติ แทนที่จะไปสู้กับเชื้อโรค กลับหันมาทำลายข้อต่อของตัวเอง ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง

อาการที่พบบ่อย:

• ปวดข้อแบบสมมาตร คือเป็นพร้อมกันทั้งสองข้าง เช่น ปวดข้อมือซ้ายและข้อมือขวาพร้อมกัน

• ข้อติดแข็งตอนเช้า นานกว่า 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมง

• ข้อมีอาการ บวม แดง และร้อน

• มีอาการชาตามปลายนิ้วมือ (จากภาวะเส้นประสาทถูกกดทับ)

ปัจจัยเสี่ยงที่เลี่ยงได้และเลี่ยงไม่ได้:

1. พันธุกรรม: หากมีคนในครอบครัวเป็น มีโอกาสเสี่ยงสูงขึ้น

2. เพศ: พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายประมาณ 3 เท่า

3. อายุ: มักเริ่มพบในช่วงอายุ 30–50 ปี

4. การสูบบุหรี่: เป็นปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นให้โรคอาการหนักขึ้น

5. ความเครียดและการพักผ่อน: ส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกันโดยตรง

---

การตรวจวินิจฉัยเพื่อความมั่นใจ

หากคุณมีอาการปวดข้อร่วมกับอาการชา การไปพบแพทย์เพื่อตรวจให้ชัดเจนเป็นเรื่องสำคัญครับ โดยทั่วไปเราจะทำสิ่งเหล่านี้:

• การตรวจร่างกาย: ดูลักษณะการบวมของข้อ การขยับ และทดสอบการตอบสนองของเส้นประสาทที่มือ

• การตรวจเลือด: เพื่อหาค่าการอักเสบ (ESR, CRP) และสารบ่งชี้โรค (Rheumatoid Factor หรือ Anti-CCP)

• การถ่ายภาพรังสี (X-ray): ดูความเสียหายของกระดูกและช่องว่างระหว่างข้อ

• อัลตราซาวด์ (Ultrasound): เพื่อดูการอักเสบของเยื่อหุ้มข้อและดูว่ามีเส้นประสาทถูกเบียดหรือไม่

---

แนวทางการรักษา: ดูแลข้อให้ดี ลดอาการชาให้หาย

ข่าวดีคือ ปัจจุบันการรักษาพัฒนาไปไกลมาก ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติโดยไม่ต้องผ่าตัดครับ

1. การปรับพฤติกรรม: พักการใช้งานมือที่หนักเกินไป ใช้ประคบเย็นเมื่อข้อบวมแดง และประคบอุ่นเพื่อลดอาการข้อติดในตอนเช้า

2. กายภาพบำบัด: การบริหารมือเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นและลดการกดทับของเส้นประสาท

3. การใช้ยา: ยาลดอักเสบกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) และยาในกลุ่มปรับเปลี่ยนการดำเนินโรค (DMARDs) เพื่อควบคุมไม่ให้โรคทำลายข้อต่อ

4. การฉีดยาเฉพาะจุด: หากมีการกดทับเส้นประสาทรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาใช้เครื่องอัลตราซาวด์นำทางเพื่อฉีดยาลดอักเสบเข้าในอุโมงค์ข้อมืออย่างแม่นยำ

5. การผ่าตัด: จะทำต่อเมื่อรักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ได้ผล หรือเส้นประสาทถูกกดทับจนกล้ามเนื้อเริ่มฝ่อ ซึ่งเป็นการผ่าตัดขยายช่องอุโมงค์ข้อมือครับ

---

โรคนี้จะหายไหม?

โรครูมาตอยด์เป็นโรคเรื้อรังที่ "ควบคุมได้" แต่ปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาดแบบถาวร เป้าหมายของการรักษาคือการทำให้โรคสงบ (Remission) เพื่อไม่ให้ปวด ไม่ให้ข้อผิดรูป และป้องกันภาวะแทรกซ้อนอย่างแขนขาอ่อนแรง หรือความพิการในอนาคตครับ หากดูแลตัวเองดีๆ คุณจะสามารถทำงานและไปเที่ยวได้เหมือนคนทั่วไปเลยครับ

---

วิธีป้องกันและการดูแลตนเอง

1. สังเกตอาการแต่เนิ่นๆ: หากปวดข้อเกิน 2 สัปดาห์ ควรรีบพบแพทย์

2. เลิกสูบบุหรี่: เพราะบุหรี่ทำให้ยาบางชนิดออกฤทธิ์ได้น้อยลง

3. ออกกำลังกายเบาๆ: เช่น การว่ายน้ำ หรือเดินในน้ำ เพื่อลดแรงกระแทกที่ข้อ

4. ทานอาหารที่มีประโยชน์: เน้นกลุ่มโอเมก้า 3 ที่ช่วยลดการอักเสบ

5. พักผ่อนให้เพียงพอ: ความเครียดและการอดนอนทำให้โรคกำเริบได้ง่าย

---

Q&A ไขข้อข้องใจ

Q: ปวดข้อแล้วชามือ เป็นสัญญาณอันตรายไหม? A: ถือเป็นสัญญาณเตือนครับว่ามีการอักเสบที่มากจนไปรบกวนระบบประสาท ควรรีบตรวจเพื่อป้องกันเส้นประสาทเสียหายถาวร

Q: จำเป็นต้องตรวจ MRI ทุกเคสไหม? A: ไม่จำเป็นครับ ส่วนใหญ่การตรวจเลือด อัลตราซาวด์ หรือ X-ray เบื้องต้นก็เพียงพอต่อการวินิจฉัยรูมาตอยด์แล้ว

Q: นวดแผนไทยช่วยให้หายชามือจากรูมาตอยด์ได้ไหม? A: ต้องระวังครับ หากอยู่ในระยะข้ออักเสบรุนแรง การนวดหรือดัดดึงอาจทำให้ข้อบาดเจ็บมากขึ้น ควรปรึกษาแพทย์ก่อนครับ

---

สรุปประเด็นสำคัญ

• อาการชามือในผู้ป่วยรูมาตอยด์ มักเกิดจากเยื่อหุ้มข้อที่อักเสบบวมไปกดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ

• การรักษาที่ต้นเหตุคือการควบคุมโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ให้สงบ จะช่วยให้อาการชาดีขึ้น

• การตรวจวินิจฉัยที่รวดเร็วช่วยป้องกันไม่ให้ข้อถูกทำลายจนผิดรูป

• ผู้ป่วยส่วนใหญ่รักษาได้ด้วยการทานยาและปรับพฤติกรรม โดยไม่ต้องเข้ารับการผ่าตัด

• วินัยในการทานยาและการติดตามอาการกับแพทย์เฉพาะทางเป็นหัวใจสำคัญของการรักษา

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#รูมาตอยด์ #ปวดข้อ #ชามือ #เส้นประสาทถูกกดทับ #นิ้วล็อค #ปวดข้อมือ #อักเสบ #โรคข้อ #สุขภาพผู้หญิง #หมอเก่งกระดูกและข้อ #RheumatoidArthritis #CarpalTunnelSyndrome #JointPain #HandNumbness #Orthopedics

References 

1. Smolen JS, Aletaha D, McInnes IB. Rheumatoid arthritis. Lancet. 2016 Oct 22;388(10055):2023–2038. doi:10.1016/S0140-6736(16)30173-8. PMID: 27156434.
   บทความนี้สรุปโรครูมาตอยด์แบบครบวงจร ตั้งแต่สาเหตุ อาการ การตรวจเลือด การถ่ายภาพข้อ ไปจนถึงแนวทางการรักษาทั้งยาเก่าและยาชีวภาพ ช่วยให้เห็นภาพรวมโรคนี้ในระดับสากลเข้าใจง่ายขึ้นสำหรับแพทย์และบุคลากรสาธารณสุข

2. McInnes IB, Schett G. The pathogenesis of rheumatoid arthritis. N Engl J Med. 2011 Dec 8;365(23):2205–2219. doi:10.1056/NEJMra1004965. PMID: 22150039.
   บทความนี้อธิบายกลไกการเกิดโรครูมาตอยด์ในระดับเซลล์และภูมิคุ้มกัน เช่น เซลล์เม็ดเลือดขาวและสารกระตุ้นการอักเสบ ว่าทำให้เยื่อบุข้อบวมและกัดกระดูกอย่างไร ช่วยให้เข้าใจว่าทำไมต้องใช้ยากดภูมิและยาชีวภาพบางชนิด

3. Shiri R, Falah-Hassani K. Rheumatoid arthritis as a risk factor for carpal tunnel syndrome: a systematic review and meta-analysis. Rheumatology (Oxford). 2022 May 5;61(5):1788–1796. doi:10.1093/rheumatology/keab686. PMID: 34498059.
   งานทบทวนและรวมผลการวิจัยหลายการศึกษานี้พบว่า คนที่เป็นรูมาตอยด์มีโอกาสเป็นโรคปลอกประสาทข้อมือกดทับ (carpal tunnel syndrome) มากกว่าคนทั่วไป จึงอธิบายได้ว่าทำไมผู้ป่วยรูมาตอยด์จำนวนหนึ่งมีอาการชามือและปวดข้อมือร่วมด้วย

4. Aletaha D, Neogi T, Silman AJ, Funovits J, Felson DT, Bingham CO 3rd, et al. 2010 rheumatoid arthritis classification criteria: an American College of Rheumatology/European League Against Rheumatism collaborative initiative. Ann Rheum Dis. 2010 Sep;69(9):1580–1588. doi:10.1136/ard.2010.138461. PMID: 20699241.
   บทความนี้เสนอเกณฑ์จำแนกโรครูมาตอยด์ปี 2010 ที่แพทย์ใช้กันทั่วโลก โดยให้คะแนนจากจำนวนข้อที่อักเสบ ผลตรวจเลือด และระยะเวลาที่ปวดข้อ ช่วยให้แพทย์วินิจฉัยโรคได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นและเริ่มยารักษาได้เร็วขึ้น

5. Colebatch AN, Edwards CJ, Østergaard M, van Laar JM, Bezlyak V, Campion GV, et al. EULAR recommendations for the use of imaging of the joints in the clinical management of rheumatoid arthritis. Ann Rheum Dis. 2013 Jun;72(6):804–814. doi:10.1136/annrheumdis-2012-203158. PMID: 23525164.
   บทความนี้เป็นคำแนะนำของสมาคมรูมาติสยุโรป (EULAR) ว่าควรใช้ภาพถ่ายเอกซเรย์ อัลตราซาวด์ และ MRI ของข้ออย่างไรในการวินิจฉัยและติดตามโรครูมาตอยด์ เพื่อดูการอักเสบและการกร่อนของกระดูกได้อย่างแม่นยำขึ้นกว่าการตรวจร่างกายอย่างเดียว