มือชาตอนกลางคืน นิ้วล็อกจับของไม่ถนัด ระวัง "พังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ" — รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด ด้วยเทคนิค Ultrasound-guided Hydrodissection
มือชาตอนกลางคืน นิ้วล็อกจับของไม่ถนัด ระวัง "พังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ" — รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด ด้วยเทคนิค Ultrasound-guided Hydrodissection
ตื่นมากลางดึกเพราะมือชา… คุณกำลังเป็นโรคนี้อยู่หรือเปล่า?
ลองนึกภาพตามนะครับ — คุณกำลังหลับสนิทอยู่ดีๆ ก็ต้องสะดุ้งตื่นกลางดึก เพราะรู้สึก "มือชา" จนต้องสะบัดมือไปมาเพื่อให้อาการดีขึ้น พอเริ่มเข้าใจว่ามันแปลกๆ ก็ปล่อยไว้ คิดว่าเดี๋ยวคงหายเอง
แต่พออาการเริ่มลามมาตอนกลางวัน ขับรถนานๆ มือก็ชา ถือโทรศัพท์นานๆ ก็ชา หยิบของชิ้นเล็กๆ เริ่มจับไม่ถนัด ถ้วยกาแฟหลุดจากมือโดยไม่รู้ตัว… นี่อาจไม่ใช่แค่ "เมื่อยมือ" ธรรมดาแล้วครับ
อาการเหล่านี้คือสัญญาณคลาสสิกของโรคที่เรียกว่า "พังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ" หรือชื่อทางการแพทย์คือ Carpal Tunnel Syndrome (CTS) ซึ่งเป็นโรคที่พบบ่อยที่สุดในกลุ่มโรคเส้นประสาทถูกกดทับ และคนไทยจำนวนมากเป็นโดยไม่รู้ตัว
เรื่องเล่าจากคนไข้: คุณสมศรี อายุ 47 ปี
คุณสมศรี (นามสมมติ) เป็นพนักงานบัญชี ทำงานหน้าคอมพิวเตอร์เกือบทั้งวัน เริ่มมีอาการชานิ้วโป้ง นิ้วชี้ และนิ้วกลางข้างขวามาประมาณ 8 เดือน ตอนแรกชาเฉพาะตอนกลางคืน ต้องตื่นมาสะบัดมือ 2-3 ครั้งต่อคืน
คุณสมศรีลองไปซื้อยาบำรุงเส้นประสาทกินเอง อาการดีขึ้นบ้างชั่วคราว แต่พอผ่านไป 3-4 เดือน อาการกลับมาหนักกว่าเดิม เริ่มถือกระทะหนักๆ ไม่ไหว เปิดฝาขวดน้ำลำบาก พิมพ์งานนานๆ มือชาจนต้องวางพักทุก 30 นาที
วันที่มาพบหมอ คุณสมศรีบอกว่า "หมอครับ หนูกลัวต้องผ่าตัดมาก ไม่อยากหยุดงานนาน" ซึ่งเป็นความกังวลที่หมอเข้าใจดีครับ และข่าวดีคือ — สำหรับคนไข้ที่อาการอยู่ในระดับเล็กถึงปานกลางแบบคุณสมศรี ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดครับ
พังผืดทับเส้นประสาทข้อมือคืออะไร? อธิบายแบบเข้าใจง่าย
ลองนึกภาพ "อุโมงค์เล็กๆ" ที่ฐานข้อมือของคุณ อุโมงค์นี้มีชื่อเรียกว่า "อุโมงค์คาร์ปัล" (Carpal Tunnel) ภายในอุโมงค์มีของสำคัญ 2 อย่างวิ่งผ่าน คือ
- เส้นประสาทมีเดียน (Median Nerve) — ทำหน้าที่ส่งความรู้สึกไปยังนิ้วโป้ง นิ้วชี้ นิ้วกลาง และครึ่งหนึ่งของนิ้วนาง รวมถึงควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อโคนนิ้วโป้ง
- เส้นเอ็นที่ใช้งอนิ้ว อีกหลายเส้น
ลองนึกภาพ "หลอดดูดน้ำที่มีท่อสายไฟวิ่งอยู่ข้างใน" — ถ้าผนังหลอดเริ่มหนาขึ้น เพราะมีพังผืดมาเกาะ หรือเส้นเอ็นข้างในบวมขึ้น พื้นที่ในหลอดก็จะแคบลง สายไฟก็จะถูกบีบ ทำให้สัญญาณไฟฟ้าวิ่งผ่านไม่สะดวก
ในร่างกายเราก็เช่นกันครับ เมื่อเส้นประสาทมีเดียนถูกบีบในอุโมงค์คาร์ปัล สัญญาณประสาทจะวิ่งผ่านไม่สะดวก ทำให้เกิดอาการ ชา ปวด แสบ และอ่อนแรงตามมา [1,4]
อาการที่ต้องสังเกต — คุณเข้าข่ายไหม?
อาการของโรคนี้มีลักษณะเฉพาะที่จดจำง่าย ครับ:
อาการระยะแรก
- ชาที่นิ้วโป้ง นิ้วชี้ นิ้วกลาง และครึ่งหนึ่งของนิ้วนาง (สังเกต: นิ้วก้อยจะไม่ชา เพราะใช้เส้นประสาทคนละเส้น)
- มักชาตอนกลางคืน จนต้องตื่นมาสะบัดมือ
- รู้สึกเหมือนมดไต่ หรือเหมือนเข็มทิ่ม
- ขับรถนานๆ ถือโทรศัพท์นานๆ จะชา
อาการระยะกลาง
- ชามากขึ้น ลามเป็นชาตลอดเวลา
- ปวดร้าวขึ้นไปที่แขนหรือไหล่ได้
- เริ่มถือของลำบาก ของหลุดจากมือบ่อย
อาการระยะรุนแรง
- กล้ามเนื้อโคนนิ้วโป้งเริ่มลีบ (เห็นเป็นแอ่งบุ๋ม)
- หยิบของเล็กๆ ไม่ได้ ติดกระดุมเสื้อลำบาก
- อาจสูญเสียความรู้สึกถาวรถ้าปล่อยไว้นาน
ใครเสี่ยงเป็นมากกว่าคนอื่น?
- ผู้หญิงวัย 40-60 ปี — โดยเฉพาะช่วงวัยหมดประจำเดือน เพราะฮอร์โมนเปลี่ยน
- คนที่ใช้มือซ้ำๆ — พิมพ์คอมพ์ทั้งวัน ใช้เมาส์มาก งานบ้านหนัก ช่างฝีมือ ทันตแพทย์ ช่างทำผม
- คนเป็นเบาหวาน หรือไทรอยด์ผิดปกติ
- คุณแม่ตั้งครรภ์ — เพราะมีน้ำคั่งในร่างกาย
- คนที่เคยข้อมือหัก หรือมีการบาดเจ็บที่ข้อมือ
หมอตรวจวินิจฉัยอย่างไร?
การวินิจฉัยที่ถูกต้องคือ "หัวใจ" ของการรักษาที่ได้ผลครับ หมอจะทำตามขั้นตอนนี้:
1) ซักประวัติและตรวจร่างกาย หมอจะทำการตรวจพิเศษ เช่น
- Tinel's sign — เคาะเบาๆ ที่ข้อมือตรงทางผ่านของเส้นประสาท ถ้าเป็นจะรู้สึกเสียวแปลบไปที่นิ้ว
- Phalen's test — งอข้อมือลงค้างไว้ 60 วินาที ถ้าชาแสดงว่าน่าจะเป็น
- CTS-6 score — แนวทางใหม่ของ AAOS 2024 พบว่ามีความแม่นยำสูงในการวินิจฉัย CTS โดยไม่จำเป็นต้องส่งตรวจไฟฟ้ากล้ามเนื้อในทุกราย
2) ตรวจอัลตราซาวด์ข้อมือ ในยุคปัจจุบัน อัลตราซาวด์เป็นเครื่องมือสำคัญในการวินิจฉัย CTS เพราะสามารถ
- วัดขนาดเส้นประสาทมีเดียน (ในคนที่เป็น CTS เส้นจะบวมโต)
- ดูพังผืดที่กดเส้นประสาท
- ใช้นำทางการฉีดยาได้ในขั้นตอนเดียวกัน
3) ตรวจการนำกระแสประสาท (Nerve Conduction Study) ใช้ในกรณีอาการไม่ชัดเจน หรือต้องการประเมินความรุนแรง
แนวทางการรักษา — ส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัดครับ
หมอจะเลือกการรักษาตามระดับความรุนแรง โดยเริ่มจาก "เบา" ไป "หนัก" ตามลำดับ:
ขั้นที่ 1: ปรับพฤติกรรม
- ใส่ที่พยุงข้อมือตอนนอน (Wrist splint)
- หลีกเลี่ยงท่าที่ทำให้อาการแย่ลง
- พักมือระหว่างทำงาน
ขั้นที่ 2: กายภาพบำบัด
- บริหารยืดเส้นประสาทและเส้นเอ็น (Nerve & tendon gliding exercises)
- เทคนิคนวดและประคบ
ขั้นที่ 3: ยาลดการอักเสบและบำรุงเส้นประสาท
- ยาแก้ปวดและลดอักเสบ
- วิตามินบีรวม
ขั้นที่ 4: การฉีดยาแบบใช้อัลตราซาวด์นำทาง (Ultrasound-guided Injection)
จุดนี้คือทางเลือกที่หลายคนยังไม่รู้จัก — และเป็นทางเลือกที่หมอเก่งใช้รักษาคนไข้ CTS ในระดับเล็กถึงปานกลางได้ผลดีมากครับ
เทคนิคที่กำลังได้รับความนิยมระดับโลก คือ Hydrodissection ด้วยน้ำตาลกลูโคส 5% (D5W)
หลักการคือ: หมอจะใช้เครื่องอัลตราซาวด์มองเห็นเส้นประสาทมีเดียนแบบ real-time แล้วใช้เข็มเล็กๆ ฉีดน้ำตาลกลูโคส 5% เข้าไป "แยกพังผืดออกจากเส้นประสาท" ด้วยแรงดันของน้ำ — เปรียบเสมือนการใช้น้ำล้างทรายออกจากซอกหิน ทำให้เส้นประสาทกลับมามีพื้นที่หายใจ ลดการบีบรัด และฟื้นตัวได้
หลักฐานทางวิชาการระดับสากลว่าได้ผลจริง:
- งานวิจัย Randomized Controlled Trial โดย Wu และคณะ (2017) ในวารสาร Mayo Clinic Proceedings พบว่าการฉีด D5W แบบ Ultrasound-guided ในคนไข้ CTS ระดับเล็กถึงปานกลาง สามารถลดอาการปวดและความผิดปกติของเส้นประสาทได้อย่างมีนัยสำคัญ ติดตามผลต่อเนื่องถึง 6 เดือน [1]
- งานวิจัยอีกชิ้นของ Wu และคณะ (2018) ในวารสาร Annals of Neurology เปรียบเทียบ D5W กับสเตียรอยด์ (triamcinolone) พบว่า D5W ให้ผลดีกว่าสเตียรอยด์อย่างชัดเจน โดยเฉพาะในระยะ 4-6 เดือนหลังฉีด ทั้งในด้านลดปวดและการทำงานของมือ [2]
- Systematic review และ Network meta-analysis โดย Lin และคณะ (2020) วิเคราะห์งานวิจัย 10 ฉบับ รวมคนไข้ 497 คน พบว่าการฉีด D5W เป็นทางเลือกที่ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพดีในการรักษา CTS [3]
- งานวิจัยล่าสุดของ Lee และคณะ (2025) ในวารสาร Yonsei Medical Journal วิเคราะห์ข้อมูล 9 งานวิจัย รวมคนไข้ 458 คน สรุปว่า D5W เป็นทางเลือกที่ "มีประสิทธิภาพสูงสุด" ในการช่วยฟื้นฟูการทำงานของมือทั้งที่ 4, 12 และ 24 สัปดาห์ [5]
- Systematic review โดย Neo และคณะ (2022) ยืนยันว่าเทคนิค Hydrodissection เป็นวิธีรักษา CTS ที่ปลอดภัย ภาวะแทรกซ้อนต่ำ และเหมาะกับคนไข้ที่ไม่อยากผ่าตัด [4]
ข้อดีของเทคนิคนี้ที่คนไข้ชอบ:
- ไม่ต้องผ่าตัด ไม่มีแผล
- ใช้เวลาทำเพียง 15-20 นาที
- กลับไปทำงานได้ทันที
- ไม่มีผลข้างเคียงร้ายแรง (น้ำตาลกลูโคสไม่ทำลายเนื้อเยื่อแบบสเตียรอยด์)
- ทำซ้ำได้ปลอดภัย
ขั้นที่ 5: การผ่าตัด (สำหรับกรณีจำเป็น)
ในคนไข้ที่อาการรุนแรงมาก กล้ามเนื้อโคนนิ้วโป้งเริ่มลีบ หรือรักษาแบบไม่ผ่าตัดแล้วไม่ได้ผล หมออาจแนะนำการผ่าตัดเลาะพังผืดที่กดเส้นประสาท ซึ่งปัจจุบันมีทั้งแบบเปิดแผลเล็กและแบบส่องกล้อง
หายไหม? นานแค่ไหน? กลับมาเป็นอีกไหม?
คำถามที่หมอเจอบ่อยที่สุดครับ — มาตอบทีละข้อ:
หายไหม? — สำหรับคนไข้ระดับเล็กถึงปานกลาง โอกาสหายดีหรืออาการดีขึ้นมากสูงถึง 70-80% เมื่อใช้การรักษาแบบไม่ผ่าตัด รวมถึง D5W hydrodissection [1,5]
ใช้เวลานานแค่ไหน? — หลังฉีด D5W อาการจะค่อยๆ ดีขึ้นใน 2-4 สัปดาห์ และผลสูงสุดจะเห็นที่ 3-6 เดือน
กลับมาเป็นอีกไหม? — มีโอกาสได้ถ้ายังใช้มือซ้ำๆ ในท่าเดิม การปรับพฤติกรรมและการบริหารต่อเนื่องจึงสำคัญมาก
ถ้าไม่รักษาจะเป็นอย่างไร?
- อาการชาจะรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ
- กล้ามเนื้อโคนนิ้วโป้งจะลีบ
- อาจสูญเสียความรู้สึกถาวร
- การทำงานบางอย่างที่ต้องใช้ความละเอียดของมือจะทำไม่ได้
- ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและอาชีพการงาน
วิธีป้องกัน — ทำได้ง่ายๆ ทุกวัน
- พักมือทุก 30-60 นาที ระหว่างทำงาน — ขยับข้อมือ คลายนิ้ว
- จัดท่าทำงานให้ถูก — ข้อมือควรอยู่ในแนวตรง ไม่งอขึ้นหรือลงเกินไป
- บริหารยืดเส้นข้อมือและนิ้ว — วันละ 2-3 ครั้ง
- หลีกเลี่ยงการนอนทับมือ หรือพับข้อมือนอน
- ควบคุมโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ไทรอยด์ ให้คงที่
คำถามที่พบบ่อย
Q1: ฉีด D5W เจ็บไหม? A: ใช้เข็มเล็กมาก คล้ายเข็มฉีดยาทั่วไป มีการชาเฉพาะที่ก่อน ส่วนใหญ่คนไข้บอกว่าไม่เจ็บมาก รู้สึกตึงๆ ตอนน้ำเข้าไปเท่านั้น
Q2: ต้องฉีดกี่ครั้ง? A: ส่วนใหญ่ฉีด 1-3 ครั้ง ห่างกันครั้งละ 1 เดือน แล้วประเมินผล หลายคนเห็นผลตั้งแต่ครั้งแรก
Q3: ทำไมไม่ฉีดสเตียรอยด์เลย? A: สเตียรอยด์ออกฤทธิ์เร็วก็จริง แต่ผลอยู่ได้ไม่นาน และถ้าฉีดบ่อยมีความเสี่ยงทำลายเส้นเอ็นและเส้นประสาท งานวิจัยใหม่ชี้ว่า D5W ให้ผลระยะยาวดีกว่าและปลอดภัยกว่า [2]
Q4: เป็นเบาหวานฉีด D5W ได้ไหม? A: ปริมาณน้ำตาลที่ใช้น้อยมาก (ประมาณ 5 มล.) ไม่ส่งผลต่อระดับน้ำตาลในเลือดอย่างมีนัยสำคัญ ผู้ป่วยเบาหวานสามารถทำได้ครับ
Q5: ใส่ที่พยุงข้อมือควรใส่ตอนไหน? A: แนะนำให้ใส่ตอนนอน เพราะคนเราชอบงอข้อมือโดยไม่รู้ตัวขณะหลับ ซึ่งจะทำให้อาการแย่ลง
สรุป Key Takeaway
- มือชานิ้วโป้ง นิ้วชี้ นิ้วกลาง โดยเฉพาะตอนกลางคืน — อย่ามองข้าม อาจเป็นสัญญาณของ "พังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ"
- การวินิจฉัยที่ถูกต้องคือหัวใจของการรักษา — อัลตราซาวด์ช่วยมองเห็นปัญหาได้ชัด
- ส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด — โดยเฉพาะระยะเล็กถึงปานกลาง
- Ultrasound-guided Hydrodissection ด้วย D5W — เป็นทางเลือกที่มีหลักฐานวิจัยรองรับ ปลอดภัย และให้ผลระยะยาวดี
- อย่าปล่อยไว้นาน — ยิ่งรักษาเร็ว ยิ่งโอกาสหายดีสูง
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์
สอบถามปัญหากระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ Line OA: @doctorkeng | โทร 081-530-3666
"เราเชื่อว่า 'ความเจ็บปวดไม่ควรจำกัดชีวิตคุณ' หลายกรณีสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละคนอย่างแท้จริง"
เอกสารอ้างอิง
- Wu YT, Ho TY, Chou YC, Ke MJ, Li TY, Tsai CK, et al. Six-month efficacy of perineural dextrose for carpal tunnel syndrome: a prospective, randomized, double-blind, controlled trial. Mayo Clin Proc. 2017;92(8):1179-89. doi:10.1016/j.mayocp.2017.05.025
- Wu YT, Ke MJ, Ho TY, Li TY, Shen YP, Chen LC. Randomized double-blinded clinical trial of 5% dextrose versus triamcinolone injection for carpal tunnel syndrome patients. Ann Neurol. 2018;84(4):601-10. doi:10.1002/ana.25332
- Lin CP, Chang KV, Huang YK, Wu WT, Özçakar L. Regenerative injections including 5% dextrose and platelet-rich plasma for the treatment of carpal tunnel syndrome: a systematic review and network meta-analysis. Pharmaceuticals (Basel). 2020;13(3):49. doi:10.3390/ph13030049
- Neo EJR, Shan NT, Tay SS. Hydrodissection for carpal tunnel syndrome: a systematic review. Am J Phys Med Rehabil. 2022;101(6):530-9. doi:10.1097/PHM.0000000000001846
- Lee K, Park JM, Yoon SY, Kim MS, Kim YW, Shin JI, et al. Ultrasound-guided nerve hydrodissection for the management of carpal tunnel syndrome: a systematic review and network meta-analysis. Yonsei Med J. 2025;66(2):111-20. doi:10.3349/ymj.2024.0089
#มือชา #พังผืดทับเส้นประสาท #CarpalTunnelSyndrome #รักษามือชาไม่ต้องผ่าตัด #ฉีดน้ำตาลกลูโคสรักษาเส้นประสาท #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ธนินนิตย์คลินิก #UltrasoundGuidedInjection #ปวดข้อมือ #มือชาตอนกลางคืน #CarpalTunnel #Hydrodissection #MedianNerve #NonSurgicalTreatment #UltrasoundGuided
Comments
Post a Comment